De Ministerraad heeft dinsdag (21 juli 2026) op voorstel van het Ministerie van Arbeid en Sociale Economie het Koninklijk Besluit aangenomen dat de bijzondere arbeidsverhouding regelt van kunstenaars in de podiumkunsten, de audiovisuele kunsten en de muziek, alsook van het technisch en ondersteunend personeel.
Deze regeling heeft tot doel het arbeidsrechtelijke kader van de sector te moderniseren en nieuwe beschermingsmaatregelen tegen intimidatie in te voeren. Voor het eerst worden de arbeidsvoorwaarden voor minderjarigen onder de 16 jaar gedetailleerd geregeld en moeten de rechten met betrekking tot intellectueel eigendom en transparantie inzake vergoedingen worden versterkt.
Dit maakte de tweede vicevoorzitter en minister van Arbeid, Yolanda Díaz, bekend tijdens de persconferentie na afloop van de vergadering van de ministerraad. Zij verzekerde dat de tekst „de grote hervorming van het arbeidsrecht voor cultuurwerkers“ vormt en een „verouderde“ regeling uit 1985 vervangt, die nog steeds verwijst naar de „oude voorschriften en verordeningen uit het Franco-tijdperk“.
„We wijzigen het uit het Franco-tijdperk stammende concept van ‚openbare uitvoering‘ en passen het aan de 21e eeuw aan. Streaming en YouTube worden gereguleerd. Het gaat om een regeling die niet alleen de culturele elites omvat, maar het werk in de culturele sector in de breedste zin van het woord horizontaal richt“, verklaarde Díaz.
De minister verzekerde dat het koninklijk besluit ten goede zal komen aan 771.000 mensen – „3,6 % van de werkenden in Spanje“ – en benadrukte dat er meer dan een jaar lang met vakbonden, werkgevers en ongeveer 80 instellingen uit de culturele sector over de regeling is onderhandeld.
Een van de belangrijkste vernieuwingen is dat de nieuwe tekst de verplichting vastlegt om de protocollen ter voorkoming van geweld en intimidatie aan te passen aan het onregelmatige en kortlopende karakter van de in de sector gebruikelijke contracten, en voorschrijft dat bedrijven een coördinator voor intimiteit moeten aanstellen wanneer intieme of seksuele scènes worden gefilmd of opgevoerd, om toestemming te waarborgen en situaties van intimidatie te voorkomen. Als er minderjarigen bij betrokken zijn, moet deze persoon extra zorg dragen voor hun bescherming.
Yolanda Díaz verklaarde in dit verband dat de nieuwe regeling een einde maakt aan situaties zoals die welke jaren na de opnames van „De laatste tango in Parijs“ aan de kaak werden gesteld, en benadrukte dat het voortaan „in Spanje wettelijk verplicht moet zijn dat er bij opnames of uitvoeringen met intieme of seksuele inhoud een coördinator aanwezig is“.
Bovendien regelt het decreet voor het eerst in detail de artistieke activiteiten van minderjarigen onder de 16 jaar en stelt het een uniforme regeling vast voor het gehele staatsgebied.
De bepaling schrijft voor dat de enige toegestane activiteit voor deze minderjarigen het werken als werknemer is, na voorafgaande toestemming van de autoriteiten, waardoor de mogelijkheid om dergelijke activiteiten in een privé- of familiale omgeving uit te oefenen, wordt uitgesloten.
„Als ik u zou vertellen over een minderjarige onder de 16 jaar die zonder contract, zonder loon of zonder vastgestelde vergoeding in een fabriek of op een werkplek onder dergelijke omstandigheden werkt, zou u dat afwijzen, want u zou automatisch zeggen dat dit uitbuiting van kinderen is. Welnu, daar is in Spanje in de culturele wereld een einde aan gekomen. Iedereen ziet dagelijks reclamespotjes waarin baby’s en kinderen te zien zijn, en op sociale media zien we veel reclame met veel minderjarigen, en er worden veel televisieseries en films uitgezonden waarin baby’s of minderjarigen de hoofdrol spelen. Dit wordt nu voor het eerst uitgebreid geregeld onder het beginsel van kinderbescherming”, legde ze uit.
De wettekst stelt bovendien leeftijdsafhankelijke limieten vast voor werktijden en rusttijden, inclusief specifieke voorschriften voor 16- en 17-jarigen met betrekking tot nachtwerk, en bevat een reeks rechten die hun persoonlijke, educatieve, sociale en professionele ontwikkeling moeten waarborgen. Daarnaast harmoniseert de wet de vergunningsprocedure voor optredens in verschillende autonome gemeenschappen, met als doel de administratieve procedures te versnellen.
„In Spanje is het zelfstandig werken door minderjarigen voorbij. Die gevallen van minderjarigen op Instagram, die zeer omstreden waren en door hun families werden uitgebuit omdat ze veel geld opleverden. Dat wordt in ons land niet meer toegestaan; er moet een arbeidsverhouding bestaan en dus een onderneming die de verantwoordelijkheid voor deze arbeidsverhouding op zich neemt“, legde ze uit.
Op het gebied van rechten regelt het koninklijk decreet de bescherming van intellectueel eigendom, het portretrecht en de digitale rechten van artiesten. Zo schrijft het voor dat in de loonstroken de bedragen die worden verkregen voor de overdracht van intellectuele-eigendomsrechten uitdrukkelijk moeten worden vermeld, voor zover deze niet onder collectief beheer vallen, en maakt het mogelijk dat cao’s aanvullende waarborgen vastleggen met betrekking tot gegevensbescherming en digitale rechten.
De regeling is bovendien bedoeld om de loontransparantie te vergroten door voor te schrijven dat de verschillende looncomponenten – zowel loongerelateerde als niet-loongerelateerde – afzonderlijk moeten worden vermeld. Bovendien maakt de regeling het mogelijk om bij tijdelijke contracten niet-opgenomen vakantiedagen naar rato te verrekenen en wordt verduidelijkt welke periodes als daadwerkelijke werktijd moeten worden meegeteld, met inbegrip van taken op het gebied van preproductie, postproductie of reclame.
In dit verband heeft Díaz benadrukt dat de hervorming activiteiten zoals repetities, het voorbereiden van scenario’s of promotieacties erkent als effectieve werktijd – zaken die tot nu toe tot conflicten in de sector hebben geleid – en benadrukt dat deze moeten worden meegeteld voor loon- en socialezekerheidsdoeleinden.
Ten slotte voert het decreet de verplichting in om werkroosters, repetities en andere activiteiten schriftelijk en vooraf mee te delen, om de uitvoering van de contracten voorspelbaarder te maken. De regering verbindt zich er bovendien toe om deskundigencommissies in te stellen om toekomstige maatregelen op het gebied van opleiding, omscholing en vertegenwoordiging van de werknemers in de sector te onderzoeken.
Nadat deze goedkeuring bekend werd, hebben de vakbonden CCOO, UGT, UAA en CONARTE hun tevredenheid hierover uitgesproken, omdat dit, zoals zij benadrukten, „na 40 jaar de aanpassing van het huidige arbeidsrechtelijke kader aan de realiteit van filmsets, concertzalen en theaters mogelijk zal maken“, waarmee „een beslissende stap is gezet voor degenen die de kunstsector in dit land vooruit helpen“.
„Deze regeling erkent rechten waarvoor wij als vakbonden jarenlang in de cao’s hebben onderhandeld en gestreden, en die nu via het zogenaamde ‚artiestenstatuut‘ gelden voor alle werknemers in de sector“, verzekeren de vakbonden in een gezamenlijke verklaring.
Zij betreuren echter dat er geen grenzen zijn vastgesteld „voor het gebruik van generatieve kunstmatige intelligentie“, aangezien zij van mening zijn dat „deze technologie een existentiële bedreiging vormt voor de cultuursector, maar vooral de werknemers in een duidelijk precaire situatie brengt“.
Volgens de vakbonden is „een kans gemist, waardoor alle kwesties rond het gebruik van generatieve kunstmatige intelligentie aan individuele onderhandelingen worden overgelaten“, en daarom kondigen zij aan te zullen blijven werken aan „het afdwingen van grenzen voor deze technologieën met de beschikbare middelen“.
„De wet van de jungle is geen optie, en om dit te voorkomen zullen we ons blijven inzetten voor duidelijke en transparante beschermingsmodellen“, benadrukken ze tot slot.
Bron: persbureaus
