In Spanje zou een toeslag van maximaal 150 procent op de onroerendezaakbelasting voor leegstaande woningen kunnen worden geheven. Voor één enkele woning bedraagt de maximale toeslag 100 procent, waarbij elke lokale gemeente afzonderlijk beslist of zij deze verhoging doorvoert. Sinds 25 mei 2023 biedt de nieuwe huisvestingswet (Ley de Vivienda) gemeenten de mogelijkheid om leegstand tegen te gaan. Zij kunnen de Impuesto sobre Bienes Inmuebles (IBI) verhogen voor ongebruikte woningen die langer dan twee jaar zonder geldige reden leegstaan.
De toeslag stijgt naarmate de leegstand langer duurt: na twee jaar met 50 procent en na drie jaar met maximaal 100 procent. Als een eigenaar in dezelfde gemeente twee of meer woningen bezit die langer dan drie jaar leegstaan, kan de toeslag zelfs oplopen tot 150 procent. Het doel van deze regeling is om momenteel onbewoonde woningen weer op de huur- of verkoopmarkt te brengen, met name in gebieden met een grote vraag en een schaars aanbod.
De IBI-toeslag geldt echter niet automatisch in het hele land. Elke gemeente kan in het kader van de nationale wet zelf beslissen of zij deze invoert. Een voorbeeld hiervan is Aínsa-Sobrarbe in de Pyreneeën, waar de maatregel vanaf 2026 na een raadsbesluit zal worden ingevoerd. Daar wordt een woning als leegstaand beschouwd als het waterverbruik gedurende twee jaar minder dan vijf kubieke meter per kwartaal bedraagt. In dergelijke gevallen stijgt de IBI stapsgewijs: na twee jaar met 50 procent, na drie jaar met 100 procent en in extreme gevallen met maximaal 150 procent, wanneer meerdere woningen hierdoor worden getroffen.
Er gelden uitzonderingen bij een tijdelijke verandering van woonplaats om beroeps- of studiegerelateerde redenen. Ook eigenaren die hiertoe niet in staat zijn vanwege zorgbehoefte, ziekte of een sociale noodsituatie, worden vrijgesteld van deze toeslag. Tweede woningen mogen tot vier jaar onbewoond blijven, en ook panden die worden verbouwd of door een gerechtelijk bevel zijn geblokkeerd, zijn vrijgesteld. Bij verkoopplannen geldt een termijn van één jaar, bij verhuur van zes maanden.
Uit onderzoek blijkt dat leegstand vaak voorkomt bij eigenaren van meerdere woningen. Volgens Fotocasa laat minder dan 3 procent van de particuliere eigenaren woningen leegstaan, terwijl dit percentage bij eigenaren van drie of meer woningen oploopt tot 26 procent. De belangrijkste redenen zijn uitgestelde renovaties (21 procent) en erfeniskwesties (18 procent). Ook de angst voor krakers en wanbetalende huurders speelt een rol.
Voor buitenlandse eigenaren betekent dit extra uitdagingen. Naast de IBI moeten niet-ingezetenen jaarlijks het belastingformulier Modelo 210 indienen. Daarbij wordt rekening gehouden met een hypothetisch inkomen op basis van de kadastrale waarde. Dit brengt extra kosten met zich mee, die veel kopers sowieso al als teleurstellend ervaren.
Deze maatregel maakt deel uit van een breder programma ter bestrijding van de woningnood in Spanje. De regering is bovendien van plan een nieuw huisvestingsdecreet in te voeren voor de verlenging van huurovereenkomsten en de beperking van tijdelijke verhuur, maar dit moet nog door het parlement worden goedgekeurd. Eigenaren van vaak onbewoonde woningen dienen bij hun gemeente te informeren of de toeslag in hun regio wordt geheven.
Bron: persbureaus
