Spanje is officieel het land binnen de Europese Unie dat het zwaarst door woestijnvorming wordt getroffen. Uit een recente evaluatie van de Europese Commissie blijkt dat meer dan de helft van het Spaanse grondgebied te kampen heeft met bodemdegradatie als gevolg van droogte. Daarmee ligt Spanje duidelijk voor op andere getroffen landen zoals Cyprus en Griekenland.
Woestijnvorming is een sluipend proces waarbij de bodem geleidelijk aan kwaliteit, vruchtbaarheid en wateropslagvermogen verliest. Dit staat niet gelijk aan het ontstaan van een echte woestijn, maar beschrijft veeleer een verslechtering van de bodemcondities door factoren zoals aanhoudende droogte, verlies van vegetatie, erosie, bosbranden en intensief landgebruik. De gevolgen zijn ernstig: de bodemproductiviteit daalt, het watervasthoudend vermogen neemt af en het herstel na droogtes of branden wordt bemoeilijkt. Bovendien neemt het risico op het uitsterven van soorten en plattelandsvlucht toe.
De Europese Commissie meldt dat 53 procent van het Spaanse grondgebied wordt getroffen door bodemdegradatie in droge gebieden – een EU-record. Cyprus volgt met 45 procent, Griekenland met 36 procent. Vooral de zuidelijke regio’s van Europa worden zwaar getroffen, waar hoge temperaturen en langdurige droogteperiodes samengaan met reeds aangetaste bodems. Spanje kampt al decennia lang met afnemende neerslag en stijgende gemiddelde temperaturen, wat het proces van woestijnvorming verder versterkt.
Uit prognoses blijkt dat tegen 2040 meer dan een miljoen vierkante kilometer van de EU een verhoogd risico op woestijnvorming zal lopen – ook buiten de klassieke Middellandse Zeegebieden. De klimaatverandering draagt daarbij in belangrijke mate bij aan de verslechtering van de situatie, bijvoorbeeld door de toename van hittegolven en verwoestende bosbranden. De nieuwe methodiek van de Europese Commissie moet helpen om bodemdegradatie in heel Europa op een uniforme manier in kaart te brengen en gerichte beschermingsmaatregelen te bevorderen.
De uitdagingen voor Spanje en Zuid-Europa zijn groot: het is zaak de watervoorziening veilig te stellen, de bodem te beschermen en duurzame strategieën voor landgebruik te ontwikkelen om het voortschrijdende verlies aan bodemkwaliteit af te remmen. Alleen zo kan een leefbaar milieu voor toekomstige generaties behouden blijven.
Bron: persbureaus
