De Middellandse Zee maakt momenteel een ongekende opwarming door, die veel sneller verloopt dan in andere delen van de wereldzeeën. Wetenschappelijke gegevens tonen aan dat de oppervlaktetemperaturen van de Middellandse Zee al enkele jaren recordwaarden bereiken en dat de trend nog steeds stijgend is. Deze snelle opwarming heeft ernstige gevolgen voor de kwetsbare mariene ecosystemen, die zich eerst aan deze veranderingen moeten aanpassen.
In 2024 werd met gemiddeld ongeveer 21,5 graden Celsius de hoogste ooit gemeten jaartemperatuur in de Middellandse Zee geregistreerd, gevolgd door vergelijkbare hoge waarden in 2025. Met name juni 2025 was met bijna 24 graden de warmste maand sinds het begin van de metingen. In vergelijking met de wereldwijde oceanen, die gemiddeld met ongeveer 0,6 graden opwarmen, bedraagt de temperatuurstijging in de Middellandse Zee meer dan 1,3 graden – dus meer dan twee keer zo snel.
Deze enorme opwarming is vooral toe te schrijven aan de geografische omstandigheden: de Middellandse Zee is relatief ondiep en omgeven door landmassa’s, waardoor de warmte niet zo gemakkelijk kan ontsnappen. Bovendien warmt de atmosfeer boven Zuid-Europa bijzonder sterk op. Het resultaat zijn lokale temperatuurpieken van meer dan 30 graden, met name langs de Egyptische kust en in het noordelijke Adriatische Zeegebied. Dergelijke extreme waarden komen steeds vaker voor en hebben een aanzienlijke invloed op het zeeleven.
Warmer water bevat minder zuurstof, wat leidt tot zuurstofarme zones en een versnelde groei van giftige algen. Dieren zoals gorgonen, rode koralen en sponzen lijden onder hittestress, en nu al komt massale sterfte onder vissen en ongewervelden steeds vaker voor. Vooral het zeegras Posidonia oceanica, het „onderwaterbos“, dat cruciaal is voor de stabiliteit van de zeebodem en als leefgebied voor talrijke soorten fungeert, wordt bedreigd. Bij een verdere opwarming van slechts 0,8 graden zou dit zeegras tegen het einde van de eeuw op veel plaatsen kunnen verdwijnen. Tegelijkertijd trekken koudegevoelige vissoorten naar koelere regio’s, wat de voedselketens ernstig verstoort.
Een ander probleem zijn invasieve, warmteminnende soorten die in toenemende mate via het Suezkanaal of door de scheepvaart de Middellandse Zee binnenkomen. Deze zogenaamde Lessepsische soorten verdringen inheemse organismen en veranderen leefgebieden ingrijpend, wat de ecologische diversiteit vermindert en belangrijke ecosysteemdiensten aantast.
Wie aan de kusten van de Middellandse Zee duikt, kan deze veranderingen al met eigen ogen waarnemen:
exotische, kleurrijke soorten nemen steeds vaker de plaats in van vertrouwde mediterrane bewoners. Voor de wetenschap zijn deze verschijnselen een zichtbaar teken van een zee die zich in een razendsnelle, mogelijk onomkeerbare verandering bevindt. De toekomst van de Middellandse Zee hangt in belangrijke mate af van hoe effectief de klimaatverandering kan worden ingeperkt en de mariene ecosystemen kunnen worden beschermd.
Bron: persbureaus
