Te midden van de aanhoudende migratiecrisis in de Spaanse exclave Ceuta heeft Italië de lucht- en zeegrenzen met Spanje tijdelijk gesloten voor niet-EU-burgers. Deze maatregel, die donderdagavond (30 juli 2026) door het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken werd aangekondigd, betekent echter geen opschorting van het Schengenverdrag, zoals in de media veelvuldig werd gespeculeerd. Een enkel land kan het Schengenverdrag niet op eigen houtje opschorten.
Het besluit, dat is genomen door premier Giorgia Meloni en haar vicepremiers Antonio Tajani en Matteo Salvini, is een reactie op de massale toestroom van tienduizenden migranten die onlangs zwemmend de grens naar Ceuta hadden overschreden. De maatregel voorziet in verscherpte steekproefsgewijze steekproefsgewijze controles bij vlieg- en scheepsreizen vanuit Spanje, waarbij paspoorten vaker worden gecontroleerd. Dit is geen permanente grenssluiting, maar een tijdelijke uitzondering die het Schengenverdrag toestaat in verband met veiligheidskwesties.
Antonio Tajani bestempelde de situatie als een bedreiging voor de nationale veiligheid en eiste zelfs dat Spanje uit het Schengengebied zou worden uitgesloten. Hij krijgt onder meer steun van de Finse minister van Buitenlandse Zaken Mari Rantanen. Critici zien de maatregel vooral als een politiek signaal van de regering-Meloni, die onder druk staat van partijen die kritisch staan tegenover migratie.
Vanuit Madrid kwam scherpe kritiek: minister van Buitenlandse Zaken José Manuel Albares noemde het initiatief van Italië ongepast en riep de Italiaanse ambassadeur bij zich. De Spaanse regering benadrukt dat de migratiesituatie bij Ceuta vooral is bevorderd door een rechterlijke uitspraak en benadrukt dat een ongecontroleerde toestroom naar het vasteland uitgesloten is. Bovendien wijzen zij erop dat Italië de afgelopen jaren zelf meer illegale grensoverschrijdingen heeft geregistreerd dan Spanje.
De terugkeer van de migranten is al in gang gezet: van de meer dan 50.000 vluchtelingen die onlangs in Ceuta zijn aangekomen, zijn inmiddels meer dan 48.300 vrijwillig naar Marokko teruggekeerd, ondersteund door bilaterale overeenkomsten voor snellere uitzettingen.
De Italiaanse grensmaatregelen weerspiegelen de complexe politieke en humanitaire uitdagingen die de migratiestromen in Europa blijven kenmerken, zonder daarbij de gezamenlijke Europese overeenkomsten fundamenteel ter discussie te stellen.
Bron: persbureaus
