Astronomen en amateurastronomen op de Balearen hebben al alles voorbereid om de totale zonsverduistering te kunnen waarnemen, die op woensdagmiddag 12 augustus 2026 zal plaatsvinden en naar verwachting een fenomeen zal zijn dat even „filmwaardig“ als „wetenschappelijk oninteressant“ is.
De Stichting van het Instituut voor Astronomie en Ruimtevaart van Mallorca (Fiaam) was een van de instellingen die een leidende rol heeft gespeeld bij de planning van dit evenement – van de wetenschappelijke aspecten tot de veiligheidsaanbevelingen, inclusief de educatieve begeleiding en adviesverlening.
De wetenschappelijk directeur, Salvador Sánchez, maakte deel uit van het team dat al in april 2025 een rapport met aanbevelingen aan de regionale regering had voorgelegd, niet alleen met het oog op deze aanstaande zonsverduistering, maar ook op de twee zonsverduisteringen die voor 2027 en 2028 worden verwacht.
Allereerst, zo verklaarde hij tegenover Europa Press, waren de regeringsvertegenwoordigers „verbijsterd, omdat ze niet wisten wat hen te wachten stond”. Er werd besloten tot de oprichting van een interinstitutionele commissie, waarin veel van de genomen beslissingen, zoals hij benadrukte, de stempel van de Fiaam droegen.
Sebastià Barceló, doctor in de astrofysica en geassocieerd onderzoeker aan de Universitat de les Illes Balears (UIB), is een andere deskundige die heeft meegewerkt in de coördinatiecommissie die door de regionale regering in het leven is geroepen.
„Wij, die ons in de commissie hebben ingezet, vooral op astronomisch vlak, wilden ervoor zorgen dat de zonsverduistering veilig kon worden waargenomen“, benadrukte hij tegenover dit persbureau.
Tegelijkertijd werden zowel door de Fiaam als door de universiteit voorlichtingsworkshops aangeboden, zodat de bevolking de waarneming van de zonsverduistering niet alleen veilig, maar ook goed geïnformeerd kon aanpakken. De deskundigen hebben zich bovendien ingespannen om alle vragen te beantwoorden die hen werden gesteld door de hotelsector, reisleiders of leerkrachten. Dit alles om goed voorbereid te zijn op 12 augustus 2026 om 19.35 uur, wanneer de maan het oppervlak van de zon begint te bedekken. De zonsverduistering zal zich geleidelijk voortzetten tot 20.32 uur, wanneer de dag overgaat in de nacht.
Als de wolken dit niet verhinderen, aldus Sánchez, zou het wel eens de „meest spectaculaire zonsverduistering sinds eeuwen“ kunnen worden. „Men zal de sterren zien, en als het voorbij is, is er een zonsondergang. Een decor zoals in een film”, verzekerde hij.
Deze spectaculaire aard, legde hij uit, staat in contrast met de geringe „wetenschappelijke aantrekkingskracht” van het fenomeen. De reden hiervoor is dat de zonsverduistering plaatsvindt wanneer de zon tweeënhalve graad boven de zee staat, wat „precisiemetingen” onmogelijk maakt.
Aangezien „er wetenschappelijk niet veel uit zal komen“, zal het doel van het Fiaam-team – waarvan veel leden al andere zonsverduisteringen in Duitsland, Zweden, IJsland of Zuid-Afrika hebben waargenomen – erin bestaan „spectaculaire en unieke beelden van het verloop vast te leggen“.
„En als klap op de vuurpijl hopen we volledige sequenties van de groene straal te kunnen vastleggen, dat wil zeggen de lichtbreking van de laatste lichtstraal wanneer de zon boven de zee ondergaat“, voegde de wetenschappelijk leider eraan toe. Iedereen kan dit fenomeen vastleggen met een serieopname, legde Sánchez uit.
Het is daarentegen onwaarschijnlijker dat op het moment dat de maan de zon volledig bedekt, een Perseïde of ‘traan van Sint-Laurentius’ te zien is, die in deze tijd van het jaar vaak voorkomen. „Je zou ze kunnen zien, maar het is erg moeilijk, want ze zijn het best te herkennen vanaf middernacht”, merkte de astronoom op, die zijn camera voor dit geval paraat zal hebben.
Barceló, die al sinds hij wist dat hij zich aan de astrofysica wilde wijden op een gebeurtenis van deze omvang heeft gewacht, was het ermee eens dat het observeren van de zonsverduistering vanaf de Balearen slechts weinig wetenschappelijke voordelen zal bieden.
„Het klopt dat de relativistische effecten niet goed waarneembaar zullen zijn en dat het daardoor moeilijk zal zijn om de afstanden tussen de sterren te meten, maar je kunt er wel een referentiepunt uit halen voor de volgende zonsverduisteringen“, legde hij uit.
Ook al zal het „visuele effect“ op de voorgrond staan, toch kunnen er enkele interessante inzichten worden verkregen uit de meting van de zonnecorona, een gebied dat „nog onderzocht moet worden en zeer interessant is“. Dit is een onderwerp waarnaar de UIB onderzoek doet, ook al zullen de gegevens van deze zonsverduistering daar voorlopig niet voor worden gebruikt.
In ieder geval zullen zowel de leden van de Fiaam als de onderzoekers van de universiteit, aldus de experts, zich verspreiden over verschillende locaties op de Balearen om de best mogelijke opnames te maken van een zonsverduistering die zich waarschijnlijk pas over meer dan een eeuw weer zal voordoen.
Sommigen zullen zich ophouden in een door de autoriteiten van Estellencs ingerichte zone, waar de Fiaam een waterstof-alfa-telescoop zal opstellen die onder andere livebeelden zal uitzenden. Anderen zullen zich verspreiden over belangrijke punten in de Serra de Tramuntana, zoals bijvoorbeeld in Sóller en Formentor, maar ook in het natuurpark Es Trenc.
Hoewel Mallorca het eiland is waar de zonsverduistering onder de beste omstandigheden te zien zal zijn, wilden de astronomieliefhebbers uit Menorca en Ibiza niet achterblijven. De Astronomische Vereniging van Ibiza, die in 1956 werd opgericht en momenteel ongeveer 180 leden telt, bereidt zich al bijna een jaar voor en informeert de bevolking van de Pityusen over de totale zonsverduistering van aanstaande woensdag.
„We hebben op scholen voortdurend over dit onderwerp gesproken; het waren maanden van bijna overdreven voorlichtingswerk”, verklaarde hun woordvoerder, Pedro Pérez, een van de verantwoordelijken voor deze lezingen, tegenover Europa Press.
