40 % van het Spaanse grondgebied is getroffen door woestijnvorming als gevolg van menselijke activiteiten, zoals landbouw, veeteelt of toerisme. Uit de gegevens blijkt dat de Balearen op de rand van een ecologische ineenstorting staan, aangezien 85 % van de archipel door woestijnvorming wordt getroffen.
Dit blijkt uit de eerste atlas over dit fenomeen, die is samengesteld door enkele tientallen wetenschappers van universiteiten en centra van het CSIC met als doel een nuttig document te zijn voor de beleidsmakers van het land.
Volgens de gegevens uit 2020 bevinden de gebieden die het meest door woestijnvorming worden getroffen zich in het zuidoosten van het schiereiland, op de hoogvlakte van La Mancha, in het zuiden van Extremadura, in de wijnbouwgebieden van Castilië en León en La Rioja, op de Canarische Eilanden en de Balearen, in de Ebro-vallei en in een deel van de Guadalquivir-vallei.
De “Atlas van woestijnvorming in Spanje” (ATLAS) is beschikbaar op internet en werd donderdag in Alicante gepresenteerd door de projectcoördinatoren, Jaime Martínez Valderrama, wetenschapper bij het proefstation voor droge gebieden van het CSIC, en professor Jorge Olcina, hoofd van het klimatologisch laboratorium van de Universiteit van Alicante.
Het centrale doel was om kaarten te maken van de degradatie en woestijnvorming in Spanje. Hiervoor werd een Random Forest-algoritme gebruikt met bewijzen voor de degradatie van het grondwater, de wetlands, de toestand van de bodem en indicatoren voor de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s).
Uit de resultaten blijkt dat de degradatie 43,35 % van het Spaanse grondgebied beslaat en dat de woestijnvorming 60,94 % van de droge gebieden treft, in totaal 206.203 van de iets meer dan een half miljoen vierkante kilometer grote oppervlakte van het land.
In het geval van de autonome gemeenschap Valencia beslaat de provincie Alicante 5.796 vierkante kilometer, waarvan 4.641 tot droge gebieden behoren die voor 98,9 % door woestijnvorming worden getroffen, terwijl in Valencia de cijfers 10.801 tegen 10.029 en 81,9 % bedragen en in Castellón 6.617, 5.011 en 57,3 %.
Olcina verklaarde dat dit project wordt ondersteund door de Stichting Biodiversidad van het Ministerie van Ecologische Transitie en Demografische Uitdagingen (Miteco) in het kader van het door de EU gefinancierde plan voor herstel, transformatie en veerkracht, en een bestaande leemte opvult.
Hij heeft er alle vertrouwen in dat de 66 kaarten over klimaat, water, bodem, bosbedekking, biodiversiteit en de Spaanse samenleving, allemaal factoren die verband houden met woestijnvorming, een nuttig instrument zullen zijn voor beleidsmakers om beslissingen te nemen met betrekking tot “klimaatverandering, bosbeheer en waterbeheer”.
Martínez Valderrama herinnerde eraan dat vier op de vijf Spanjaarden in droge gebieden wonen, velen aangetrokken door de in theorie mildere klimatologische omstandigheden, en benadrukte het belang van waterbeheer, een hulpbron die, zoals hij in herinnering bracht, de belangrijkste oorzaak is van ongeveer vijftig internationale conflicten tussen landen op vijf continenten.
Voor de deskundigen is de oplossing van de waterproblemen van het land niet eenvoudig of eenduidig, maar multidisciplinair en gebaseerd op een combinatie van hergebruik van afvalwater, verbetering van de distributienetwerken om verliezen te voorkomen, ontzilting en wateroverhevelingen.
Een van de maatregelen die is voorgesteld om de grondwatervoorraden te ontlasten, is het hergebruik van de 4.000 kubieke hectometer water die in de stedelijke centra wordt verbruikt en waarvan momenteel slechts 500, oftewel 12%, voor een tweede gebruik wordt aangewend.
Vanwege deze variabelen, zoals klimaat, water, bodem, bosbedekking, biodiversiteit en sociale factoren, is 99,8 % van het grondgebied van de regio Murcia een droog gebied, gevolgd door de Canarische Eilanden (92,7), Castilië-La Mancha (90,5), de Balearen (85,4) en de regio Valencia (84,4). Aan de andere kant van de schaal staan Cantabrië, Galicië en Asturië met nul vierkante kilometer droog gebied.
Bron: agentschappen
