De plenaire vergadering van het Europees Parlement heeft donderdag (26 maart 2026) het onderhandelingsstandpunt voor de hervorming van de terugkeerrichtlijn met de 27 lidstaten aangenomen. Het mandaat bevestigt de steun voor uitzettingscentra in derde landen en werd aangenomen met de steun van de Europese Volkspartij (EVP) en de fracties van extreemrechts, terwijl socialisten, groenen en links betwijfelen of de grondrechten daarbij worden gewaarborgd.
Het mandaat, dat met 389 stemmen voor, 206 tegen en 32 onthoudingen is aangenomen, verdedigt de verplichting voor asielzoekers aan wie bescherming wordt geweigerd om met de autoriteiten samen te werken om hun uitzetting te versnellen, en pleit voor detentietermijnen voor terug te keren personen van maximaal 24 maanden wanneer zij niet meewerken of de autoriteiten vluchtgevaar zien.
Deze termijnen kunnen ook worden toegepast op niet-begeleide minderjarigen en gezinnen met kleine kinderen, aangezien de Europarlementariërs weliswaar eisen dat dit een maatregel van “laatste redmiddel” moet zijn en, rekening houdend met het belang van het kind, voor de kortst mogelijke periode moet gelden, maar geen bovengrens vaststellen onder de algemene 24 maanden.
De redenen voor de detentie en de termijnen moeten echter in de nationale wetgeving worden geregeld, en het is aan de gerechtelijke autoriteiten om hierover te beslissen. Bovendien erkennen zij de bevoegdheid van de lidstaten om alternatieven voor detentie aan te bieden, zoals het indienen van regelmatige rapporten, het opgeven van een vaste verblijfplaats of het stellen van een financiële zekerheid. Bovendien moet elk land van de Unie, op voorstel van de Commissie, terugkeerbesluiten en uitzettingsbevelen erkennen en uitvoeren die vóór 1 juli 2027 door een andere lidstaat zijn uitgevaardigd. En het land waar de persoon zich bevindt tegen wie een uitzettingsbevel is uitgevaardigd, is verantwoordelijk voor het waarborgen van zijn of haar terugkeer.
Anderzijds pleiten de Europarlementariërs ervoor om een bepaling uit het oorspronkelijke voorstel te schrappen die van de regeringen eist dat zij maatregelen nemen om niet-EU-burgers op te sporen die zich illegaal op hun grondgebied bevinden.
Wat betreft de mogelijkheid om migranten aan wie de asielstatus wordt geweigerd de toegang te ontzeggen, bepaalt het mandaat dat degenen die niet binnen de voor vrijwillige terugkeer vastgestelde termijn aan een terugkeerbesluit voldoen, worden uitgezet en dat hun de toegang tot en terugkeer naar het grondgebied van de Gemeenschap kan worden ontzegd voor een periode die per geval wordt vastgesteld, maar die permanent kan zijn.
Het standpunt van het Europees Parlement, dat zeer dicht in de buurt komt van het door Brussel ingediende hervormingsvoorstel en het door de 27 lidstaten voor de onderhandelingen overeengekomen mandaat, versterkt de terugwijzingscentra waarmee de Unie het terugkeerproces van migranten aan wie asiel wordt geweigerd,
naar derde landen wil uitbesteden, om ervoor te zorgen dat zij zich buiten het EU-grondgebied bevinden terwijl hun definitieve uitzetting naar het betreffende land van herkomst of doorreis wordt afgehandeld.
Daarmee steunen de Europarlementariërs modellen die lijken op het model dat de Italiaanse regering onder Giorgia Meloni met Albanië heeft onderhandeld om migranten zonder recht op asiel daarheen over te brengen terwijl hun uitzetting wordt afgehandeld, en erkennen zij dat dergelijke overeenkomsten door een of meer landen of zelfs door de Unie kunnen worden onderhandeld.
In ieder geval, zo waarschuwen de Europarlementariërs, mogen niet-begeleide minderjarigen niet naar deze centra buiten de EU worden overgebracht.
De fracties van de Socialisten en Democraten (S&D), de Groenen en Europees Links hebben donderdag de stemming afgedwongen in een poging om de start van de onderhandelingen over deze hervorming uit te stellen door het mandaat dat in de parlementaire commissie was overeengekomen tussen de Europese Volkspartij (EVP) en de extreemrechtse fracties „Patriotten voor Europa“, “Europese Conservatieven en Hervormers” en “Europa van de Naties” in de parlementaire commissie betwistten.
De steun van de meerderheid zal de onderhandelaars van het Europees Parlement echter in staat stellen om nog vandaag, donderdag, contact op te nemen met de Raad (regeringen). De Nederlandse liberaal Malik Azmani zal de onderhandelingen voor het Parlement leiden als rapporteur voor het standpunt van de instelling, hoewel zijn verslag ten gunste van een strengere tekst, opgesteld door EVP-parlementslid François-Xavier Bellamy en onderhandeld met de zogenaamde „Venezuela-meerderheid”, is uitgesteld.
Na de stemming waarschuwde het Internationaal Reddingscomité (IRC) dat dit besluit een “historische tegenslag voor de rechten van vluchtelingen” vormt, en riep het de EU op om in het verdere verloop van de onderhandelingen haar eigen juridische en morele principes te verdedigen.
Caritas Europa toonde zich op haar beurt “diep bezorgd” en bekritiseerde het Europees Parlement scherp omdat het “nog strengere maatregelen steunt die de menselijke waardigheid, de grondrechten en de rechtswaarborgen ondermijnen”. In een verklaring stelde de Volkspartij (Partido Popular) dat deze hervorming de geloofwaardigheid van haar migratiebeleid zou versterken en de illegale immigratie zou verminderen door strengere en gecoördineerde regels.
“We kunnen geen geloofwaardig en effectief migratiebeleid voeren als terugkeerbesluiten niet worden uitgevoerd”, aldus de voorzitter van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken van het Europees Parlement en Europarlementariër van de PP, Javier Zarzalejos, die beweert dat de nieuwe verordening in tegenspraak is met het migratiebeleid en de buitengewone regularisatie van de regering.
Namens Vox heeft de fractievoorzitter in het Europees Parlement, Jorge Buxadé, benadrukt dat er een “strengere” regeling moet worden overeengekomen, en onderstreepte dat deze, zodra deze definitief is aangenomen, bindend is voor alle EU-landen. Hij juichte het bovendien toe dat het standpunt van het Europees Parlement verder gaat dan dat van de Commissie, en is van mening dat de nationale regeringen “autonomie” zullen winnen, aangezien zij kunnen beslissen over “gedwongen uitzettingen” wanneer zij dit gerechtvaardigd achten, zonder zich te hoeven onderwerpen aan een vaste lijst van criteria die door de EU is vastgesteld.
“Dit is geen evenwichtige Europese aanpak, maar een politieke ommezwaai die wordt ingegeven door de wens van de EVP om dichter bij extreemrechts te komen”, waarschuwde Ana Catarina Mendes, vicevoorzitter van de Sociaal-democraten in het Europees Parlement, en wees erop dat de in de Verdragen verankerde grondrechten niet als “optioneel” mogen worden beschouwd.
Europarlementariër Mélissa Camara, die namens de Groenen onderhandelde en de dag ervoor had gevraagd de stemming uit te stellen om meer ruimte te creëren voor het onderhandelen over een minder strenge tekst, noemde het resultaat een „schande“ en zag het als „een verraad aan de fundamentele waarden van de Europese Unie“.
Bron: persbureaus
