De Afrikaanse varkenspest (AVP) heeft de getroffen landen van de Europese Unie (EU) ertoe aangezet strenge maatregelen te nemen om de ziekte in te dammen, maar dit heeft toch al geleid tot het slachten van duizenden varkens en miljoenenverliezen voor de sector.
De EU-wetgeving voorziet in de toepassing van controle- en bewakingsmaatregelen in geval van uitbraken van ASP, die momenteel in dertien EU-landen voorkomen. In de meeste van deze landen is de situatie als volgt:
Polen
Afrikaanse varkenspest is sinds 2014 endemisch in Polen, waar de wilde zwijnenpopulatie (met duizenden positieve gevallen per jaar) wordt beschouwd als de belangrijkste bron van besmetting. In 2025 werden 18 uitbraken in varkenshouderijen bevestigd, wat heeft geleid tot het ruimen van bijna 8 000 dieren, waarbij de ernstigste gevallen in het noorden en oosten werden vastgesteld. Voor elke vastgestelde uitbraak passen de Poolse autoriteiten een strikt protocol toe, dat voorziet in het ruimen en verwijderen van alle dieren van het betrokken bedrijf, beperkingen op het vervoer van vee en het toezicht op transportvoertuigen en producten in de regio.
Vorig jaar is het aantal dierenartsen dat wordt ingezet om het probleem aan te pakken, verhoogd. Dit probleem heeft de afgelopen tien jaar meer dan 5 miljard euro aan verliezen veroorzaakt, de export afgeremd en sinds 2013 geleid tot de sluiting van 80 % van de varkenshouderijen en een stijging van de lokale varkensvleesprijzen.
Duitsland
De PPA kwam in 2020 naar Duitsland, toen het eerste geval bij een wild zwijn in Brandenburg (Oost-Duitsland) werd geregistreerd. Tussen 2021 en 2023 waren er ook uitbraken in varkenshouderijen, met enkele geïsoleerde gevallen in 2024. Tot nu toe zijn er dit jaar geen besmettingen bij varkenshouderijen geconstateerd, maar wel 1.948 nieuwe gevallen bij wilde zwijnen, volgens het Friedrich-Loeffler-Institut für Tiergesundheit, dat de bestrijding van het virus “de hoogste prioriteit” geeft.
Afgezien van enkele uitbraken in de buurt van de Poolse grens, concentreren de meeste gevallen zich in het zuiden van Frankfurt (zuidwesten). Naast de intensieve zoektocht naar kadavers van wilde zwijnen worden jagers, boswachters en boeren opgeroepen om vondsten van dode dieren en andere opvallende zaken te melden. Ondertussen moeten varkenshouderijen maximale bioveiligheidsmaatregelen nemen en wordt hun personeel aangeraden niet naar gebieden te reizen die door varkenspest zijn getroffen.
Italië
Sinds 2022 heeft Italië 580 uitbraken (bijna uitsluitend bij wilde zwijnen) vastgesteld, waarvan de meeste al zijn uitgeroeid en vooral voorkwamen in noordelijke regio’s zoals Emilia-Romagna, Lombardije, Ligurië, Toscane of Piemonte, die momenteel aan beperkingen onderworpen zijn. De regering volgt de ontwikkeling van het virus op de voet en heeft sinds 2022 een speciale vertegenwoordiger voor AVP, dierenarts Giovanni Filippini, aangesteld, evenals een buitengewoon plan voor de uitroeiing ervan, dat wordt gecoördineerd met de EU.
Dit programma voorziet in de beheersing van de wilde zwijnenpopulaties, onder meer door het creëren van territoriale barrières, het instellen van controlegebieden en het doden van zieke dieren, volgens schattingen van gespecialiseerde media ongeveer 117.000 sinds 2022. In deze periode is Italië erin geslaagd de ASP uit te roeien in bedrijven in regio’s zoals het eiland Sardinië, waar de ziekte in 1978 het land binnenkwam, en in Basilicata, Calabrië (zuiden) en de omgeving van Rome, aldus het ministerie van Volksgezondheid.
Wat de gevolgen voor de veeteeltsector betreft, is het aantal varkenshouderijen aan het afnemen: in 2024 waren er 7,82 miljoen varkens, 14,7 % minder dan in 2023, aldus de vereniging van vlees- en worstproducenten (Assica). Daarentegen is de export van varkensvlees gestegen: de verkoop van vleeswaren aan het buitenland lag 13 % hoger dan in 2023 en de export van levende dieren of hun vers of bevroren vlees steeg met 3 %. Sinds 2022 hebben enkele landen, zoals China, Japan, Mexico, Peru, Indonesië, Maleisië en Uruguay, de invoer van dit Italiaanse vlees geblokkeerd, wat volgens Assica een schade van naar schatting meer dan 600 miljoen euro voor de sector heeft veroorzaakt.
Tsjechië
De Tsjechische autoriteiten hebben de “gunstige epidemische situatie” bevestigd nadat het laatste geval van besmetting in augustus van dit jaar was vastgesteld bij een in het noorden van het land geschoten wild zwijn, waar nog steeds controlemaatregelen van kracht zijn. Sindsdien zijn er geen nieuwe besmettingshaarden meer geweest.
Slowakije
In Slowakije werd in mei een uitbraak bevestigd op een bedrijf met 18 000 varkens in het zuidoosten van het land, die allemaal zijn gedood. Gezien de uitbraken in de buurlanden blijft de verboden zone in twaalf oostelijke provincies van het land van kracht, waar nog steeds bioveiligheidsmaatregelen worden uitgevoerd in jachtgebieden, varkenshouderijen en de monitoring van alle dode en gevangen wilde zwijnen.
Roemenië, een broeinest van de ziekte
Tussen 1 januari en 27 november 2025 zijn 453 nieuwe uitbraken van Afrikaanse varkenspest bevestigd en momenteel zijn er 47 actieve uitbraken. De inspecteurs hebben 28.405 controles uitgevoerd in veehouderijen en 2.700 sancties opgelegd voor verschillende overtredingen van de gezondheidsvoorschriften. Roemenië blijft een brandhaard van de ziekte, met 66 % van alle uitbraken die in 2024 in de EU zijn geregistreerd, volgens de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA).
Kroatië
Er zijn gevallen vastgesteld in 53 veehouderijen in de districten Osijek-Baranja en Vukovar-Sirmia, waar 372 wilde zwijnen met de ziekte zijn geteld. De autoriteiten geven aan dat Kroatië strenge controlemaatregelen blijft toepassen in overeenstemming met de EU-voorschriften; alleen al in september jongstleden zijn ongeveer 10.000 varkens gedood. Sinds de uitbraak van de ziekte in 2023 tot oktober 2025 zijn in totaal 55.000 dieren gedood, wat neerkomt op 5 % van de varkensstapel.
Hongarije
Volgens het Nationaal Bureau voor Voedselveiligheid werd in 2025 bij 852 wilde zwijnen varkenspest vastgesteld, voor het laatst medio november, maar niet bij fokvarkens. De meest getroffen gebieden liggen in het noorden, dicht bij de grens met Slowakije, en in het oosten, dicht bij Roemenië en Oekraïne. Bijna een derde van het land is uitgeroepen tot “besmettingsgebied”, terwijl de rest als gebied met een gemiddeld of hoog risico blijft worden aangemerkt.
Bulgarije
Tot 3 november zijn in Bulgarije 409 uitbraken van varkenspest bij wilde zwijnen vastgesteld. Vorige week verklaarde minister van Landbouw Rumen Porozhanov dat er geen actieve uitbraken zijn en dat het hek dat langs de grens met Roemenië is opgericht, voorkomt dat mogelijk besmette wilde zwijnen uit dat land het land binnenkomen.
Griekenland
Tot nu toe zijn er in Griekenland geen problemen of noemenswaardige uitbraken van varkenspest geweest.
Letland
Afrikaanse varkenspest is sinds 2014 aanwezig in Letland. De meest recente uitbraak van de ziekte vond begin september plaats en trof een groot varkenshouderijbedrijf, waardoor ongeveer 23.000 varkens moesten worden gedood. Dzintra Lejniece, bestuurslid van de Letse varkenshoudersvereniging (LCAA), verklaarde dat de economische gevolgen voor de varkenshouders “enorm” zijn.
Bron: agentschappen
